Nieuwe EU-richtlijn productaansprakelijkheid vanaf december 2026: wat verandert er voor TikTok Shop-verkopers die importeren

Vanaf 9 december 2026 geldt in de EU een nieuwe regeling voor productaansprakelijkheid: Richtlijn (EU) 2024/2853. Voor TikTok Shop-verkopers die zelf buiten de EU inkopen verandert de kern niet (de importeur is aansprakelijk alsof hij de fabrikant is), maar de regeling wordt breder en de bewijslast voor de klant wordt lichter. Software telt voortaan als product, de fulfilmentdienstverlener kan aansprakelijk worden, de drempel van 500 euro voor zaakschade vervalt en een rechter kan je dwingen bewijs te overleggen. Dit artikel legt uit wat er nu geldt, wat er verandert, en wat je als kleine verkoper vóór december regelt. Vooraf: dit is uitleg in gewone taal, geen juridisch advies.

Wat productaansprakelijkheid is, en wat het niet is

Productaansprakelijkheid gaat over schade die een gebrekkig product veroorzaakt aan mensen of aan andere spullen: een lamp die kortsluiting maakt en een gordijn in brand zet, een huidverzorgingsproduct dat brandwonden geeft, een kabelorganizer met een scherpe rand die een kind verwondt. Het gaat niet over het product zelf dat kapot is; dat is garantie en conformiteit, en dat lees je in wettelijke garantie en conformiteit. Productaansprakelijkheid is risicoaansprakelijkheid: de benadeelde hoeft niet te bewijzen dat je iets fout deed, alleen dat het product gebrekkig was, dat er schade is en dat die schade door het gebrek komt.

De huidige regel: art. 6:185 BW en de importeur als producent

Nu staat de regeling in art. 6:185 tot en met 6:193 Burgerlijk Wetboek, de Nederlandse uitwerking van de oude Richtlijn 85/374/EEG uit 1985. Art. 6:185 BW zegt dat de producent aansprakelijk is voor schade door een gebrek in zijn product. En art. 6:187 BW rekt het begrip producent op: wie een product in de Europese Economische Ruimte invoert om het te verkopen, wordt als producent beschouwd. Koop jij dus rechtstreeks bij een fabriek in China in en verkoop je dat via TikTok Shop, dan ben jij voor de Nederlandse wet de producent. Niet de fabriek, want die zit buiten bereik van de klant. Jij.

Dat is geen nieuwe regel en geen TikTok-regel; hij geldt al tientallen jaren voor elke importeur. Wat nieuw is, is dat duizenden kleine verkopers nu importeur zijn geworden zonder dat ze het doorhadden. Koop je in bij een Nederlandse of Europese groothandel, dan ligt het anders: dan is die groothandel (of de Europese fabrikant) de aansprakelijke partij en ben jij distributeur. Dat verschil is het belangrijkste argument in de inkoopkeuze die we beschrijven in import uit China.

Wat de nieuwe richtlijn verandert

Richtlijn (EU) 2024/2853 van 23 oktober 2024 vervangt de richtlijn uit 1985. Lidstaten moeten hun wet uiterlijk 9 december 2026 hebben aangepast (art. 22), en de nieuwe regels gelden voor producten die na 8 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden gesteld (art. 2; de oorspronkelijke tekst noemde 9 december, een rectificatie in het Publicatieblad van mei 2026 maakte daar "na 8 december" van). Producten die je vóór die datum op de markt bracht, blijven onder de oude regels vallen. In Nederland loopt de omzetting via wetsvoorstel 36906, dat Boek 6 en 7 BW aanpast; de memorie van toelichting is onze bron voor wat hieronder staat.

De getrapte keten: wie betaalt als de fabriek in China zit

Art. 8 van de richtlijn bouwt een ladder. Zit de fabrikant in de EU, dan is hij aansprakelijk. Zit hij daarbuiten, dan is de importeur of de gemachtigde vertegenwoordiger in de EU aansprakelijk. Is die er ook niet, dan de fulfilmentdienstverlener: een partij die minstens twee van de diensten opslag, verpakking, adressering en verzending aanbiedt zonder eigenaar van het product te zijn. En de distributeur die geen van deze partijen kan aanwijzen, draait er zelf voor op. Voor jou betekent dat:

• Jij importeert zelf uit China: jij bent de importeur en staat op trede twee. Dat is nu al zo en blijft zo.
• Je laat een Europees fulfilmentcentrum inpakken en verzenden, bijvoorbeeld via Fulfilled by TikTok: dat ontslaat jou niet; de fulfilmentpartij staat ná jou op de ladder en komt pas in beeld als er geen importeur in de EU is. Reken er dus niet op dat de aansprakelijkheid naar het magazijn verschuift.
• Je dropshipt en het product gaat rechtstreeks van China naar de klant: dan is er vaak geen importeur in de klassieke zin, en kan de ladder bij de fulfilmentpartij of het platform uitkomen. Of jij dan als distributeur alsnog aansprakelijk bent, hangt af van of je een EU-partij kunt aanwijzen. Dit is precies het grijze gebied dat dropshipping risicovol maakt; laat je adviseren voordat je op dit model bouwt.

De bewijslast: waarom een klant het straks makkelijker heeft

Het uitgangspunt blijft dat de benadeelde gebrek, schade en oorzakelijk verband moet bewijzen. Maar art. 10 van de richtlijn voegt weerlegbare vermoedens toe. Het product wordt vermoed gebrekkig te zijn als jij niet voldoet aan een bevel van de rechter om bewijsmateriaal te overleggen, als het product niet voldoet aan dwingende productveiligheidsvoorschriften, of als het "kennelijk disfunctioneert" bij normaal gebruik. Art. 9 geeft de rechter de bevoegdheid om je te bevelen alle relevante bewijsstukken te verstrekken, met bescherming van vertrouwelijke informatie.

Wat je als kleine verkoper vóór december regelt

• Weet per product of jij importeur bent. Factuur van een fabriek buiten de EU op jouw naam: ja. Factuur van een Europese groothandel: nee, bewaar die factuur dan als bewijs van wie wél aansprakelijk is.
• Verzamel per product het dossier: conformiteitsverklaring, testrapporten, gebruiksaanwijzing en waarschuwingen in het Nederlands, gegevens van de fabrikant, en bij elektronica de CE-documentatie. Hoe dat voor gadgets werkt, staat in elektronica verkopen met CE.
• Houd bij welke partij wanneer op de markt kwam. De datum van in de handel brengen bepaalt of de oude of de nieuwe regels gelden. Een batchnummer op je inkoopfactuur en in je voorraadadministratie is genoeg.
• Kies je categorie bewust. Producten die een kind kunnen verwonden, op de huid komen of stroom gebruiken, dragen het meeste risico. Een kabelorganizer van kunststof zonder bewegende delen is een andere wereld dan een laadstation.
• Verzeker het risico. Een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven met dekking voor productaansprakelijkheid is voor een importeur geen luxe. Welke dekking je nodig hebt en wanneer het overdreven is, lees je in verzekeringen voor verkopers. Meld je verzekeraar wel dat je importeert; dat verandert de premie en de dekking.

Wat nog niet vaststaat

De richtlijn is definitief, de Nederlandse wet nog niet. Wetsvoorstel 36906 ligt op het moment van schrijven bij de Eerste Kamer; de datum van inwerkingtreding wordt bij koninklijk besluit bepaald. De artikelnummers in Boek 6 BW kunnen daardoor verschuiven, en details zoals de precieze positie van onlineplatforms worden pas in de definitieve wettekst duidelijk. Houd daarom de artikelen uit de richtlijn zelf aan als je iets wilt opzoeken (art. 2, 4, 8, 9 en 10), en controleer op wetten.overheid.nl of de nieuwe afdeling 6.3.3 BW al in werking is als je dit na december 2026 leest.

In het kort

• Richtlijn (EU) 2024/2853 geldt voor producten die na 8 december 2026 in de handel komen; omzetting in Nederland via wetsvoorstel 36906, nu nog art. 6:185 e.v. BW.
• Wie buiten de EU inkoopt, is importeur en dus aansprakelijk als producent; dat is nu al zo (art. 6:187 BW) en blijft zo (art. 8 richtlijn).
• Nieuw: software is een product, de fulfilmentdienstverlener staat op de ladder, de drempel van 500 euro zaakschade vervalt, dataverlies kan schade zijn.
• Bewijslast: vermoeden van gebrekkigheid bij ontbrekend bewijs, bij schending van veiligheidsvoorschriften of bij kennelijk disfunctioneren (art. 10); de rechter kan inzage in je documentatie afdwingen (art. 9).
• Je GPSR-dossier is je verdediging: conformiteitsverklaring, testrapporten, Nederlandse gebruiksaanwijzing, fabrikantgegevens.
• Verzeker productaansprakelijkheid als je importeert, en meld je verzekeraar dat je dat doet.

Veelgestelde vragen over de nieuwe productaansprakelijkheid

Wanneer gaat de nieuwe richtlijn productaansprakelijkheid in?

Richtlijn (EU) 2024/2853 moet uiterlijk 9 december 2026 in nationale wetgeving zijn omgezet (art. 22) en geldt voor producten die na 8 december 2026 in de handel worden gebracht of in gebruik worden gesteld (art. 2, na een rectificatie in mei 2026 van de oorspronkelijke datum 9 december). Producten die je vóór die datum op de markt bracht, blijven onder de huidige regels van art. 6:185 e.v. BW vallen. In Nederland loopt de omzetting via wetsvoorstel 36906; de datum van inwerkingtreding wordt bij koninklijk besluit bepaald.

Ben ik aansprakelijk als ik producten uit China importeer en via TikTok Shop verkoop?

Ja. Wie een product van buiten de EU invoert om het te verkopen, wordt volgens art. 6:187 BW als producent beschouwd en is op grond van art. 6:185 BW aansprakelijk voor schade door een gebrek in dat product. De nieuwe richtlijn houdt dat in stand: art. 8 zet de importeur of gemachtigde direct na de EU-fabrikant op de ladder. Koop je in bij een Nederlandse of Europese groothandel, dan is die partij of de Europese fabrikant aansprakelijk en ben jij distributeur, zolang je kunt aanwijzen wie dat is.

Wat verandert er aan de bewijslast voor de klant?

De klant moet nog steeds bewijzen dat het product gebrekkig was, dat er schade is en dat die door het gebrek komt. Maar art. 10 van de richtlijn voegt vermoedens toe: het product wordt vermoed gebrekkig te zijn als de verkoper niet voldoet aan een rechterlijk bevel om bewijs te overleggen, als het product niet voldoet aan dwingende veiligheidsvoorschriften, of als het kennelijk disfunctioneert bij normaal gebruik. Art. 9 geeft de rechter de bevoegdheid inzage in je documentatie te bevelen. Zonder technisch dossier sta je dus zwak.

Is de fulfilmentdienstverlener, zoals Fulfilled by TikTok, straks aansprakelijk in plaats van ik?

Nee, niet in plaats van jou. De richtlijn zet de fulfilmentdienstverlener (een partij die minstens twee van de diensten opslag, verpakking, adressering en verzending aanbiedt zonder eigenaar te zijn) op de ladder ná de fabrikant, de importeur en de gemachtigde. Hij komt pas in beeld als er geen van die partijen in de EU gevestigd is. Importeer jij zelf, dan blijf jij de aansprakelijke partij, ook als een magazijn in Duitsland je pakketten verstuurt. Bij dropshipping rechtstreeks uit China kan de ladder anders uitpakken; laat je dan adviseren.

Welke documenten moet ik per product hebben om mij te kunnen verdedigen?

Per product: de conformiteitsverklaring van de fabrikant, testrapporten, een gebruiksaanwijzing met waarschuwingen in het Nederlands, de naam en het adres van de fabrikant, bij elektronica de CE-documentatie, en je inkoopfactuur met batch en datum zodat je kunt aantonen wanneer het product op de markt kwam. Dit zijn grotendeels dezelfde stukken die de GPSR al van je vraagt. Vanaf december 2026 zijn ze ook je verdediging: kun je ze niet overleggen als de rechter dat beveelt, dan wordt het product vermoed gebrekkig te zijn.