Merkbescherming op TikTok Shop: je naam vastleggen en namaak laten verwijderen

Er zijn twee versies van dit probleem, en je kunt ze allebei tegenkomen. In de eerste versie ben jij het slachtoffer: iemand pakt jouw productfoto's, jouw video of jouw shopnaam en verkoopt daarmee. In de tweede versie ben jij degene die iets fout doet, meestal zonder het te weten — een naam gekozen die al bestaat, of een product ingekocht dat een merk namaakt.

Beide versies kunnen je listing of zelfs je hele shop kosten. In dit artikel wat je in welk geval doet.

Wat is precies beschermd?

Drie soorten rechten komen hier samen, en ze werken verschillend:

• Auteursrecht. Op je foto's, video's en teksten. Dit ontstaat automatisch op het moment dat je ze maakt — je hoeft niets te registreren. Iemand die jouw productfoto kopieert, maakt daarmee inbreuk.
• Merkrecht. Op je naam en je logo. Dit ontstaat niet vanzelf. In de Benelux moet je het registreren bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP); voor de hele EU kan het via het EU-merkenbureau (EUIPO). Zonder registratie sta je bij een conflict over je naam vrijwel met lege handen.
• Modelrecht en octrooi. Op de vormgeving en op technische uitvindingen. Dit speelt bij de meeste TikTok Shop-verkopers minder, maar wel als je iets eigens laat maken.

Je merk vastleggen: wat het kost en wat het oplevert

Een Benelux-merkregistratie regel je zelf online bij het BOIP. Je kiest een of meer klassen — categorieën van producten en diensten — en betaalt daarvoor een eenmalig bedrag dat voor de meeste kleine verkopers in de orde van een paar honderd euro ligt, geldig voor tien jaar. Een EU-merk is duurder maar dekt de hele interne markt.

Doe vóór je registreert twee dingen:

1. Zoek in het merkenregister of je naam al bestaat in jouw klasse. Dat kan gratis. Vind je een treffer, kies dan een andere naam — dat is oneindig veel goedkoper dan later een conflict.
2. Kies je klassen zorgvuldig. Registreer je alleen voor kleding en verkoop je later ook verzorgingsproducten, dan dekt je registratie dat tweede niet.

Wat het oplevert: een geregistreerd merk is de sleutel tot de meldingsprocedures van vrijwel elk platform. Zonder registratienummer kun je een melding over je naam meestal niet eens indienen.

Iemand kopieert jou: wat nu?

Werk in deze volgorde, en sla stap 1 niet over.

1. Verzamel bewijs voordat je iets doet. Schermafbeeldingen met datum, de link naar de listing, de shopnaam. Zodra jij een melding doet verdwijnt het misschien, en dan sta je zonder dossier als het later opnieuw gebeurt.
2. Bewijs dat het van jou is. Bij foto's: de originele bestanden met hun oorspronkelijke datum, of de video waarin je het maakte. Bij je merk: je registratienummer.
3. Dien een melding in via het officiële kanaal voor inbreukmeldingen van het platform. Doe dat feitelijk en zakelijk: wat is van jou, waar staat het bewijs, waar staat de inbreuk.
4. Ga níét zelf de confrontatie aan in de reacties of via berichten. Dat levert ruzie op, geen verwijdering, en het waarschuwt de ander alleen maar.
5. Blijf controleren. Wie één keer kopieert, doet het vaker onder een andere naam. Zoek eens per maand op je eigen productnaam.

Reken op een doorlooptijd van dagen, niet uren. Vervelend als er net een video van je loopt, maar een goed onderbouwde melding is de enige route die daadwerkelijk werkt.

Het handboek

TikTok Shop starten in Nederland — van KvK tot eerste verkoop

110 pagina's over registreren, je marge doorrekenen, verzenden en verkopen. Elke wettelijke en fiscale claim nagetrokken bij de bron, niet overgeschreven van andere blogs.

Bekijk het boek €17 eenmalig · PDF direct in je mail

De omgekeerde situatie: jij krijgt een melding

Dit gebeurt vaker dan je denkt, en meestal niet met opzet. Je hebt een product ingekocht dat een bekend patroon of logo namaakt, je hebt een merknaam in je titel gezet ("hoesje voor [merk]"), of je hebt een foto van je leverancier gebruikt die die leverancier zelf ergens vandaan had.

Wat er dan gebeurt: je listing gaat eraf, je krijgt mogelijk overtredingspunten, en bij herhaling loopt je hele shop gevaar. Zie listing afgekeurd of shop geschorst en het puntensysteem voor overtredingen.

Drie regels die je uit de gevarenzone houden:

• Verkoop geen namaak, ook niet per ongeluk. Een leverancier die "merkgeïnspireerde" producten aanbiedt tegen een fractie van de prijs, verkoopt namaak. Dat jij het niet wist is geen verweer.
• Gebruik alleen beeldmateriaal dat je zelf hebt gemaakt of waarvan je aantoonbaar toestemming hebt. Vraag je leverancier schriftelijk of je zijn foto's mag gebruiken — en bewaar dat antwoord.
• Wees voorzichtig met merknamen in je titel. Verwijzen naar waar iets op past mag onder voorwaarden, maar het is een grijs gebied waar platformen streng in zijn. Als je het kunt vermijden, vermijd het.

Wat je meteen kunt doen

Ook als je nog geen merk laat registreren, kun je vandaag je positie versterken:

• Zet je naam in je beeldmateriaal. Een subtiele vermelding op je foto's maakt kopiëren minder aantrekkelijk en het bewijs makkelijker.
• Bewaar je originelen, inclusief de ruwe bestanden met hun datum. Dat is je bewijs.
• Fotografeer zelf in plaats van de fotoset van je leverancier over te nemen. Dat is sowieso beter voor je conversie — zie productfoto's maken met je telefoon.
• Controleer je naam in het merkenregister voordat je hem overal op zet.

In het kort

• Foto's en video's zijn automatisch beschermd; je naam is dat niet — die moet je registreren.
• Registreer bij het BOIP (Benelux) of EUIPO (EU), en check eerst of je naam vrij is.
• Verzamel bewijs vóór je een melding doet, en gebruik het officiële kanaal.
• Ga nooit zelf de discussie aan met een kopieerder.
• Namaak inkopen is jouw risico, ook als je het niet wist.

Veelgestelde vragen over merkrecht en namaak

Moet ik mijn shopnaam als merk registreren?

Als je serieus bouwt aan een naam wel. Auteursrecht op je foto's en video's ontstaat automatisch, maar merkrecht op je naam en logo niet — dat moet je vastleggen bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom of, voor de hele EU, bij het EU-merkenbureau. Zonder registratie kun je bij de meeste platformen niet eens een melding indienen als iemand jouw naam gebruikt.

Wat doe ik als iemand mijn productfoto's of video's kopieert?

Verzamel eerst bewijs: schermafbeeldingen met datum, de link naar de listing en de shopnaam, plus je eigen originele bestanden. Dien daarna een melding in via het officiële kanaal voor inbreukmeldingen van het platform, feitelijk en zakelijk onderbouwd. Ga niet zelf de confrontatie aan via reacties of berichten — dat leidt tot ruzie en niet tot verwijdering.

Mag ik de foto's van mijn leverancier gebruiken?

Alleen met toestemming, en vraag die schriftelijk. Leveranciers gebruiken soms zelf beeldmateriaal waar ze geen rechten op hebben, en dan ligt het probleem alsnog bij jou. Zelf fotograferen is veiliger én beter voor je conversie, omdat je dan kunt laten zien wat kopers werkelijk ontvangen.

Wat gebeurt er als ik per ongeluk namaak verkoop?

Je listing wordt verwijderd en je krijgt waarschijnlijk overtredingspunten; bij herhaling loopt je hele shop gevaar. Dat je het niet wist is geen verweer. Een leverancier die merkgeïnspireerde producten aanbiedt tegen een fractie van de originele prijs verkoopt namaak — daar moet je vanaf blijven, hoe goed de marge er ook uitziet.